HÎN AGAHDARIYÊN GIRÎNG

(ji bo dê û bavên şagirtên di vê sala perwerdehiyê de, li herêma Bremenê diçine pola 4an)

Agahdari-ji-bo-de-u-bavan3171

Ev agahdariyên ez dixwazim bidime we, divabûn di cîvînên dê û bavan de bihatina diyarkirin û pirsên wan ji aliyê rêveberên dibistanê û mamosteyên polên şagirtan ve bihatina bersivandin. Lê mixabin ji ber pirsgirêk û tedbîrên şewba Coronayê îsal ev derfet çênebûn.

Ji ber vê yekê, min gelek girîng dît, ku ez li gorî derfetên xwe, dê û bavan di derbarê vê mijarê de serwext bikim, daku zarokên wan mexdûr nebin.

Şagirtên di warê tendûristiyê de ne astendgdar in û vêgavê diçine pola 4an, piştî betlaneya havînê wê derbasî dibistaneke din bibin û li wir dest bi xwendina xwe ya pola 5an bikin.

Ji bo van şagirtan du dibistan mijara gotinê ne. Yek jê Oberschule ya din jî Gymnasium e. Şagirt divê biçe yekê ji van herdûyan.

Dê û bav wê çawa karibin bizanibin kîjan ji van herdû dibistanan ji bo kurê wan an jî keça wan baş e û ewê çawa karibin biryareke rast bidin?

Di serî de, wê baş be ku dê û bav dîtin û peşniyarên mamosteyên zarokên xwe li ber çav bigirin. Lêbelê mafê dana biryarê ya wan bixwe ye.

Dîtin û pêşniyarên mamosteyan xwe disipêrine pîvanên avakirina modela pêpelûkan ya bi almanî jê re “Aufbau des Stuffenmodels” tê gotin. 

Li gorî encamên vê modelê zanîn û kanînên şagirtan waha tên nirxandin:

1234
Hîn li ser pêpelûka armancên sala berê yeli ser rêya armancan eGihiştiye armancan (li gorî isûlên standart)Di ser bilindayiya armancan de ye
Noch auf der Stufe der letzjährigen Zielvorga-benAuf dem Weg zu den ZielvorgabenZielvorgaben (Regelstandart)über die Zielvorgaben hinaus

Eger zanîn û kanîna zarok di navbera 1ê û 3yan de be, wê baştir be, ku ew li dibistana Oberschuleyê were nivîsandin. Eger zanîn û kanîna zarok di asta 4an de be, wê baştir be, ku ew li dibistana Gymnasiumê were nivîsandin.

Di navbera Oberschule û Gymnasiumê de çi ferq hene?

OberschuleGymnasium
Abitur (amadekariya xendina bilind) piştî 13 salan tê bidestxistinAbitur piştî 12 salan tê bidestxistin
Dibistaneke erklêhatî ji bo hemû şagirtan eTempoyeke bilind ya hînbûnê ji bo şagirtên jêhatî ye
Hînbûneke bi hev re li ser asta kanînên cûda heyeHînbûneke bi hev re li ser asta kanîneke mîna hev heye
Xwendekarên vê dibistanê her heftî qasî 30 saetên dersê, dersan dibîninXwendekarên vê dibistanê her heftî qasî 35 saetên dersê, dersan dibînin
Mezinahiya polan 25 şagirt eMezinahiya polan 30 şagirt e
Ji pola 5an heta ya 10an tîmeke mamosteyan polê birêve dibe.Ji pola 6an pêde zimanekî dûyemîn yê biyanî mecbûrî ye.

Senatoriya Zarok û Perwerdehiyê ji bo nivîsandina zarokan li dibistanên wan yên nû nexşerêyek daniye û ev demên karên divê werine pêkanîn jî  kifş kirine:

  Mijdar 2020 – Çile 2021:  Danûsitandinên şêwirdariyê: Dibistan agahdariyên di derbarê civînan de û herwiha formên nivîsandina şagirtan li dê bavan belav dikin.Civînên agahdarkirina dê û bavan û herwiha civînên xwedanenaskirina Oberschule û Gymnasiuman ji bo şagirt, dê û bavan tên lidarxistin.
9 Sibat 2021Dawîhatina nivîsandina şagirtan: Divê dê û bav formên nivîsandina zarokên xwe yên li Oberschuleyê an jî li Gymnasiumê heta 9ê sibatê dagirtî û îmzekirî bidine dibistanên seratayî yên zarokên xwe. Ji bo berjewendiya zarokên wan wê gelek baş be, ku dê û bav navê 3 dibistanan binivîsin.
Sibat-Adar 2021Pêvajoya qebulkirinê: Eger li dibistana dê û bavan wek ya yekemîn hilbijartiye cih hebe, zaroka wê li vê dibistanê were qebulkirin. Eger li vê dibistanê cih tinebe, wê li dibistana dûyemîn li vê jî tine be wê li ya sêyemîn were qebulkirin û biryara dawî were dayin
20 Adar 2021Biryardayin: Ji dibistana zarok lê hatiye qeydkirin, ji dê û bavan re nameya agahiyê tê şandin, ku zaroka/ê wan li dibistana wan hatiye qeydkirin.
Nîsan-TebaxAmadekariyên di derbarê dibistana nû de: Dê û bav  ji aliyê  dibistana zaroka/ê wan lê hatiye qeydkirin ve , di derbarê nexşerêyê û tiştên jê pê de werine kirin de werine agahdarkirin.Dê û bav dikarin di civînên dê û bavan yên ji bo pên 5an de tên lidarxistin de, ji nêz ve agahdariyên dorfireh werbigirin. 

Dûbare ez dixwaz li bîra dê bavan bînim, ku wê gelek baş be, ku ew li forma serîlêdanê 3 dibistanan binivîsin.

Eger dê û bav tenê dibistanekê binivîsin û di pey re li wê dibistanê cih tinebe û zaroka/ê wan li vê dibistanê neyê qeydkirin, hingê wê derfeta wan ya hilbijartina dibistaneke din tine be. Di vê rewşê de Senatoriya Zarok û Perwerdehiyê wê li dibistanên taxên din yên Bremenê li cihekî vala bigere. Dibe ku li dibistaneke ji mala wan gelekî dûr cih were bidestxistin. Tevî dûrbûna dibistanê ji malê, dê û bav wê mecbûr bimînin, ku ew zaroka/ê xwe bişinine vê dibistana dûr. 

Wekî din jî, ez ji dê bavan tîka dikim, ku ew şîret û pêşniyarên mamosteyên zarokên xwe li ber çav bigirin û li gorî kanîn û fêrbûna zarokên xwe biryara dibistanê bidin.

Mafê dana biryarê ya dê û bavan e, kesek nikare zorê li wan bike û li ser wan ferz bike, ku ew zarokên xwe dervayî rizeya xwe li dibistaneke ew naxwazin bidine qeydkirin. Lê ji encamen neyînî yên dibe ku di pêşerojê de derkevin jî, ewê berpirsiyar bin.

Dibe ku çi encamên neyînî derkevin?

Mînak:

Merxas û Xanê kûrê xwe Alan yê asta zanîn û kanîna wî di navbera 1-3yan de ye û ji bo wî dibistana Oberschuleyê kêrhatî ye, li Gymnasiumê dinivîsin û li vê dibistanê cih tê bidestxistin. Piştî destpêkirina waneyan (dersan) Alan wê bibîne, ku zanîn û kanîna wî têra jiheqderketina waneyên Gymnasiumê nake. Ji ber ku waneyên Gymnasiumê giran in û zanîn û kanîna wî di asta navbera 1ê-3yan de ye û ya xwendekarên din di ser bilindayiya armancan, ango di asta 4an de ye, Alan wê roj bi roj li gorî hevalên xwe li paş bimîne, xwe kêmî hevalên xwe bibîne, ji wane û dibistanê sar bibe û dev jê berde.

Eger Alan li dibistana Oberschuleyê ya li gorî zanîn û kanîna wî kêrhatî bû, hatibûya nivîsandin, wê ev pirsgirêk derneketi bûna. Herwiha gengaz bû, ku ew piştî 13 salan Abitur (amadekariya xwendina bilind) jî bidesxistina.

Ez hênvîdar im, ku malbatên me ji van agahdariyan sûde werbigirin. Bi vê hêviyê, êz hemû dê û bavên kurd bi rêzdarî silav dikim, ji wan re saleke xweş û aram û ji zarokên wan re saleke serkeftî dixwazim.

     Emîn Akbaş

(Mamosteyê Kurdî)